Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS)

Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/10347/38130

O Instituto de Investigación en Humanidades da USC (iHUS) preséntase en 2024 como o primeiro instituto de investigación en Humanidades do Sistema Universitario de Galicia, e se crea para dar resposta a unha masa crítica investigadora e dentro dunha política científica de artellar o esforzo investigador en grandes unidades máis competitivas.

O iHUS constitúese como unha contorna de excelencia para a investigación interdisciplinar no eido das Humanidades, nucleado ao redor dunha Axenda Científica estratéxica compartida que formula os obxectivos do centro potenciando novas formas de abordar os retos da nosa sociedade.

Browse

Recent Submissions

Now showing 1 - 20 of 78
  • Item type: Item ,
    Julio Escalona Monge, Alvaro Carvajal Castro y Cristina Jular Pérez-Alfaro (Eds). Conflict, Language, and Social Practice in Medieval Societies. Selected Essays of Isabel Alfonso, with Commentaries. Turnhout, Brepols, 2024, 678 pp.
    (Sociedad Española de Historia Agraria (SEHA), 2025) Lorenzo Rodríguez, Abel de; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS)
  • Item type: Item ,
    Blinking Spaces: Koyaanisqatsi’s Cinematic City
    (Lexington Books, 2015) Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS); Walton, David; Suárez, Juan A.
    The concept of post-industrialism refers to the transition of western societies from an economy based on production and manufactured goods to another based on consumption and signs. The most profitable activities in this new paradigm no longer belong to the manufacturing sector but to the service one, and more specifically to the finance, insurance and real estate sectors. From the 1980s, revolutions in transport and communications have made it possible to relocate both labour and production away from urban centres, which have been abandoned or renewed according to the economic success of their respective cities: old industrial and port cities have lost their former dominant position to become urban wastelands replete with derelict factories and useless docks, while so-called global cities have been able to create spectacular cityscapes –whether simulated or restored ones– in order to attract capital and people. This process has been developed in two stages: the first one, which covered the 1970s and 1980s, was characterised by urban decay; while the second, which spanned from the late 1980s to the late 2000s, resorted to the creative destruction of the city to clean up rundown areas and replace obsolete infrastructures. In this context, American experimental filmmaker Godfrey Reggio recovered the aesthetics of modernist urban symphonies in order to reflect on this paradigm shift and the gradual decline of the old industrial city. His first documentary feature, Koyaanisqatsi: Life Out of Balance (1982), documented the collapse of the modern metropolis through a modernist device full of contradictions: it uses high technology to criticise the use of high technology, it apparently takes sides with humankind but it does not adopt the human gaze, it is visually modern but structurally post-modern, etc. Consequently, the film is located at the turning point between modernity and post-modernity, the industrial and the post-industrial city, the external and the internal gaze at the city. This in-between position is ideal to depict the short interregnum between urban crisis and urban renewal, a time in which the modernist concept of urban planning was gradually replaced by the post-modernist notion of urban design. The cinematic city depicted in Koyaanisqatsi –which is made up from images of New York, Los Angeles, San Francisco and St. Louis– basically exposes one of the long-term consequences of modernity: the homogenisation of lifestyles caused by the vicious circle of production, mobility and consumption. At the time, Reggio’s perception of the old industrial metropolis was highly influenced by anti-modernist criticism, which ultimately determined the implicit reasoning of the film: if all cities have the same lifestyles, productive dynamics and social problems, there is no difference between living in one or another, because the resulting urban experience will always be the same. The only alternative to this life in turmoil would be, according to the film, the return to the natural environment, a thesis that is clearly anti-modernist if not directly anti-urban. In this regard, this paper aims to analyse the way Godfrey Reggio built an anti-modernist discourse on urban change through formal strategies that were originally modern, thereby explaining the agenda and meaning of Koyaanisqatsi in both its historical context and the present time.
  • Item type: Item ,
    A paisagem no cinema: imagens para pensar o tempo através do espaço
    (AIM - Associação de Investigadores da Imagem em Movimento, 2016-12-30) Rosário, Filipa; Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS)
    O dossiê temático publicado no número 4.1. da Aniki. Revista Portuguesa da Imagem em Movimento intitula-se ‘Paisagem e Cinema’. O conteúdo da sua introdução corresponde, em primeiro lugar, a um breve estado da arte, que ancora este trabalho dentro da bibliografia sobre o tema e, em segundo lugar, a uma descrição sintética dos discursos desenvolvidos pelos seis artigos que compõem o dossiê: o primeiro estuda a evolução histórica e estética do fundo no cinema russo e soviético das primeiras décadas do século XX; o segundo analisa as representações da paisagem portuguesa na obra do cineasta Manuel Guimarães; o terceiro identifica determinadas técnicas que funcionam como figuras de estilo do psychological landscape film, como a justaposição ou a sobreposição; o quarto interpreta o significado das paisagens urbanas brasileiras que aparecem na longa-metragem A Vida Provisória (Maurício Gomes Leite, 1968); o quinto investiga as relações físicas e conceptuais entre o corpo, a memória e a paisagem através de uma leitura sensorial dos filmes Ten Skies (James Benning, 2004) e Sin Peso (Cao Guimarães, 2007); e, por último, o sexto propõe uma análise comparativa de três trabalhos sul-americanos de não-ficção que mostram distintas paisagens aquáticas como lugares de memória: El botón de nácar (Patricio Guzmán, 2015), Los durmientes (Enrique Ramírez, 2015) e Las aguas del olvido (Jonathan Perel, 2013). O objetivo deste texto preliminar é, portanto, apresentar os principais conteúdos do dossiê e adiantar alguma das suas conclusões. Neste sentido, convém salientar o caráter aberto e polissémico da paisagem, que funciona, dentro e fora do cinema, como um palimpsesto que acumula múltiplos significados. Por este motivo, o cinema que retrata, cria e intervém na paisagem permite perceber, entre outras coisas, a superposição de tempos históricos e subjetivos que se produz em determinados espaço.
  • Item type: Item ,
    A contextual proposal for the study of the debate on the Castilian Rocaçisas
    (Routledge, 2024-09-12) Sanmartín Barros, Israel; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia; Sanmartín Barros, Israel; Peña, Francisco
    This chapter is the result of research on the Castilian manuscripts of the Vade mecum in Tribulatione by Juan de Rocaçisa that circulated in 15th century Castile. We will focus on two tasks. First, we will carry out a historiographical reconstruction of the author and the text in different geographies. Afterwards, we will present a proposal to contextualize the Castilian manuscripts in the reign of John II, providing some reflections to situate them in that period
  • Item type: Item ,
    La historia de España a través de la Edad Media en el régimen emocional representado en el diario "El País"
    (Silex, 2025-11-23) Sanmartín Barros, Israel; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia; Aït Bachir, Nadia; Galeote, Géraldine
    El trabajo que vamos a desarrollar está vinculado con las emociones. En él estudiaremos la Edad Media para entender el presente a partir de un régimen emocional progresista. En ese sentido, vamos a utilizar la Edad Media para explicar y reforzar la relación entre comunidad política y emociones. Veremos cómo estamos ante el retorno de un régimen emocional parecido al del siglo xix, que lleva a la polarización y a reforzar una política de bloques. Veremos cómo las emociones se construyen y se heredan, y cómo forman parte del régimen político estatal que crea un régimen emocional derivado del espacio público y de la creación de un “ambiente emocional”. Por tanto, el objetivo de este artículo es estudiar cómo se representan las emociones medievales en el diario El País y cuál es la intencionalidad de ese ejercicio. La tarea nos llevará a reflexionar sobre la historia de España a través de la Edad Media
  • Item type: Item ,
    La “novela de la novela” en El camino enterrado, de Carlos Serrano
    (Xunta de Galicia, 2025-12-23) Sanmartín Barros, Israel; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS)
    Carlos Serrano es un escritor español de novela histórica que ha publicado varias obras, entre ellas, El camino enterrado. El argumento de este libro es la reconstrucción del Camino de Santiago antes del cristianismo, y las ideas centrales son el priscilianismo, la descristianización de la Edad Media y la negación del Camino de Santiago cristiano y de la tumba del Apóstol. Este estudio tiene como objetivo analizar las intenciones y argumentaciones de Carlos Serrano; para ello, nos centraremos en reconocer su argumentario, sus bases ideológicas y la operación conceptual que intenta el autor al ficcionar la parte histórica de la novela y crear una “novela de la novela”
  • Item type: Item ,
    El “eslabón perdido” joaquinita entre los reinos hispánicos y América en el siglo XVI
    (Universidad de la Plata / Universidad de Cantabria, 2025-12-20) Sanmartín Barros, Israel; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia; Sansón Corbo, Tomás; Sanmartín Barros, Israel
    Este artículo analiza cómo el milenarismo castellano se arraiga en América Latina y genera nuevas ideas a través del joaquinismo. El autor aborda la cuestión desde una perspectiva de medievalista para resituar el debate sobre la colonización. En esencia se trata de pensar a partir de dos polos geográficos distantes pero conectados en el siglo XVI. Los Reinos Hispánicos y América van a estar conectados por un acontecimiento histórico muy concreto, que es la colonización. Este hecho lleva al “encuentro”, “choque” o “lucha” entre dos culturas y entidades políticas. Son dos elementos que no se entienden y que representan un escenario de respeto o rechazo a lo “otro”, que al fin y al cabo define a “lo uno”. Lo americano o lo hispano, lo cristiano o lo indígena van a ser dos realidades paralelas que se encuentran pero que no se comprenden. En defintiva, el capítulo muestra que el joaquinismo llegó a América gracias a la mediación de los Reinos Hispánicos y que allí tuvo un desarrollo propio gracias al pensamiento de muchos monjes franciscanos que reflexionaron sobre las diferentes cuestiones prácticas de la colonización
  • Item type: Item ,
    La historiografía actual desde 1989
    (Universidad de Castilla La Mancha, 2020-09-17) Santana Pérez, Juan Manuel; Sanmartín Barros, Israel; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia
    La historia como disciplina social ha sido condicionada por discursos políticos y económicos triunfantes que se han convertido en una nueva ideología. Esto se recrudeció tras la caída del Muro de Berlín y la consiguiente desintegración del sistema soviético y del mundo polarizado este-oeste. Este hecho supuso un cambio importante en las relaciones internacionales y en el pensamiento político a nivel planetario. La teoría de la historia se vio fuertemente sacudida por estas transformaciones pero el embate fue más fuerte para la “historia crítica” que seguía la tradición de Annales y del materialismo histórico. Tras unos primeros años de desconcierto se ha ido reformulando con las mejores aportaciones del siglo XX y las innovaciones epistemológicas y empíricas del siglo XXI
  • Item type: Item ,
    La construcción del género en Las memorias de Leonor López de Córdoba
    (Sociedad de Estudios Medievales /Universidad de Murcia, 2025-12-27) Sanmartín Barros, Israel; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS)
    "La construcción del género en Las memorias de Leonor López de Córdoba” es una investigación que estudia la construcción de género a partir de las Memorias de Leonor López de Córdoba. El texto reflexiona sobre el manuscrito, su autoría y la función de Leonor López de Córdoba en su sociedad como escritora. Recurriremos a los conceptos de género y al de reginalidad para probar la importancia de Leonor en la sociedad a la que pertenecía
  • Item type: Item ,
    Fóra de campo. Traumas históricos e persoais no cinema galego
    (Editorial Galaxia, 2019) Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Facultade de Xeografía e Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS); Ledo Andión, Margarita
    Os cinemas pequenos teñen tendencia a reducir a escala dos seus relatos: antepõem o cotián ao extraordinario, a anécdota á épica e o enxeño aos valores de produción. Por este motivo, moitos filmes galegos dos últimos anos utilizan o espazo que fica no fóra de campo para construír o seu discurso: pode ser un fóra de campo espacial, contiguo e momentáneo, que chame a atención do público nunha determinada dirección; ou un fóra de campo temporal, indeterminado e definitivo, que permita facer referencia a acontecementos e emocións do pasado que xa non se poden representar, sexa pola falta de rexistros ou polo seu carácter abstracto e traumático. A importancia deste espazo reflicte as limitacións materiais coas que aínda se traballa no cinema galego, mais tamén expresa o desexo de ampliar o campo do visíbel en todas as direccións, para abranguer todos aqueles espazos e tempos que, polas súas características, non caben dentro do cadro.
  • Item type: Item ,
    Introduction: Screen is the Place
    (Routledge, 2019) Rosário, Filipa; Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Facultade de Xeografía e Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS); Rosário, Filipa; Villarmea Álvarez, Iván
    'Screen is the Place' situates cinematic space at the centre of film experience, proposing that moving images operate as a unique interface between the historical world and the multiplicity of imaginary or alternative worlds that cinema is capable of generating. Building on the medium’s dual origin —rooted both in photography’s indexical relation to reality and in painting’s subjective, impressionistic gaze— this introduction argues that cinema synthesizes the tension between the material presence of the screen and the boundless spatiality it unfolds. This paradoxical relation lays the groundwork for distinguishing between two fundamental types of cinematic space: those grounded in real, profilmic locations drawn from the historical world, and those produced by framing, editing, sound, and perceptual engagement to create possible or speculative worlds. The text offers a comprehensive overview of theoretical approaches to cinematic space, tracing their development from classical discussions of diegesis, perspective, and narrative continuity to more recent frameworks influenced by the spatial turn in the humanities and social sciences. Drawing on Antoine Gaudin’s taxonomy, it outlines four major analytical paradigms —geodiegetic, historical-modernist, plastic techno-aesthetic, and essentialist psycho-perceptive— highlighting their relevance for understanding how film constructs, transforms, and mediates space. The introduction also surveys key interdisciplinary debates that have shaped current scholarship, including studies of cinema and the city, film architecture, and cinematic landscape, all of which position filmic space as a palimpsest shaped by history, ideology, and spectatorship. Within this context, the chapter introduces the structure of the edited volume 'New Approaches to Cinematic Space', which brings together seventeen essays organised into six thematic sections: urban spaces, architectural spaces, genre spaces, spectral spaces, heterotopias, and the phenomenology of space. The volume progresses from analyses of material, public, and private spaces toward more conceptual examinations of genre-driven, spectral, and mental spaces, ultimately engaging with the perceptual processes that enable cinematic spatiality. Individual contributions draw on case studies from a wide range of filmmakers —including Hitchcock, Kiarostami, Ozu, and Puiu—and genres such as noir, amateur film, psychogeographical documentary, and disaster cinema. Overall, the chapter presents cinema as a medium that not only represents space but reconfigures it into a conceptual and cultural archive. Through its capacity to preserve memory, articulate historicity, and generate alternative worlds, cinematic space becomes a site where viewers negotiate the relation between body and image, presence and absence, materiality and imagination. 'Screen is the Place' thus positions the screen itself as a heterotopic threshold through which audiences access an infinite array of spatial configurations, inviting new formal, social, and allegorical readings of how cinema produces the worlds that unfold before us.
  • Item type: Item ,
    Transnational Identities in Galician Documentary Film: Alberte Pagán's Bs. As. and Xurxo Chirro's Vikingland
    (Bloomsbury Academic, 2016) Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Facultade de Xeografía e Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS); Oliete Aldea, Elena; Oria, Beatriz; Tarancón, Juan
    What is Galician cinema? Should any film set in Galicia be considered as Galician or should this label be restricted to those films spoken in Galician and shot by local filmmakers? In order to bridge the economic constrains that lie behind this dichotomy, many young directors have embraced digital filmmaking and moved towards the non-fiction field, producing a set of works that address the Galician Diaspora from a clearly subjective perspective. Identity has thus become one of the main topics of films such as 'Bs. As.' (Alberte Pagán, 2006), 'Vikingland' (Xurxo Chirro, 2011) or 'Pettring' (Eloy Domínguez Serén, 2013). They all put the migratory phenomenon into a transnational context in both thematic and formal terms. The following analysis of their mise-en-scène strategies aims to explain the way these filmmakers have set a new pattern for Galician cinema in which the global helps to depict the local.
  • Item type: Item ,
    It Could Happen to You: Empathy and Empowerment in Iberian Austerity Cinema
    (Edinburgh University Press, 2020-05) Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS); Austin, Thomas; Koutsourakis, Angelos
    Crisis has come to stay in the Iberian Peninsula. Austerity policies applied in Spain and Portugal in the early 2010s have led to a sudden deterioration in the quality of life of their respective citizens, many of whom have lost their jobs, have been evicted from their homes or have been pushed to emigrate by the lack of prospects, among many other personal misfortunes. Such situations have been depicted in a new cycle of films that I call Iberian Austerity Cinema, in which the effects and consequences of the Great Recession are recurrently addressed at a thematic, formal and even allegorical level. Most of these films focus on individual stories of resignation and resistance in which ordinary people react to adversity in unexpected ways, entering a downward spiral that sometimes leads them to marginality and crime: thus, the young couple in 'Beautiful Youth' (Hermosa Juventud, Jaime Rosales, 2014), the father and daughter in 'Magical Girl' (Carlos Vermut, 2014), the five crazy pandas in 'Dying Beyond Their Means' (Murieron por encima de sus posibilidades, Isaki Lacuesta, 2014) and the boxer in 'Saint George' (São Jorge, Marco Martins, 2016) embody different social types, easily recognizable by the audience, that allow filmmakers to deal with thorny issues related to the recession, such as unemployment, emigration, corruption or indebtedness. The use of internal focalization reinforces the subjective dimension of these films, in which characters become the places of enunciation from which filmmakers discuss the outcome of austerity policies. Recession is therefore depicted through the characters’ experiences, and especially through their gaze. The analysis of the formal and narrative strategies of these works will help us to understand their politics of representation and, what is more important, their contribution to the recent transformations in the self-image of Iberian societies.
  • Item type: Item ,
    Lima en el Cine Contemporáneo (1973-2015): Seis Relatos para una Ciudad Dual
    (Akal, 2017) Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Facultade de Xeografía e Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS); Camarero Gómez, Gloria
    Lima es una ciudad que ha crecido muy rápido y en muy poco tiempo, sufriendo durante este proceso las consecuencias de lo que el antropólogo José Matos Mar denomina “desborde popular”. El cine contemporáneo ha representado las consecuencias de esta transformación mediante una serie de relatos recurrentes que aquí sintetizamos en seis: la ciudad hostil a los emigrantes rurales, la ciudad escenario de conflictos sociales y políticos, la ciudad empobrecida por la crisis, la ciudad dual en la que sus clases acomodadas y populares no se encuentran ni se tocan, la ciudad como un espacio tóxico del que conviene huir y, en definitiva, la ciudad en movimiento perpetuo. Estos relatos han dado forma a un imaginario social diverso y complejo del que emanan determinados discursos culturales que son capaces de explicar la ciudad e influir en su propio desarrollo. El objetivo de este texto, por lo tanto, es identificar estos relatos y discursos a partir del análisis formal y temático de un corpus formado por casi una treintena de películas, entre las que destacan títulos como 'En vivo y en directo, vía satélite' (Armando Robles Godoy, 1973), 'Miss Universo en el Perú' (Grupo Chaski, 1982), 'Maruja en el infierno' (Francisco J. Lombardi, 1983), 'Metal y melancolía' (Heddy Honigmann, 1994), 'Días de Santiago' (Josué Méndez, 2004), 'Dioses' (Josué Méndez, 2008), 'La teta asustada' (Claudia Llosa, 2009), 'Octubre' (Daniel & Diego Vega Vidal, 2010), 'Zoom' (Mauricio Godoy, 2013) o 'Videofilia (y otros síndromes virales)' (Juan Daniel F. Molero, 2015).
  • Item type: Item ,
    Blinking Spaces in Contemporary Psychogeographical Documentaries
    (Routledge, 2019) Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Facultade de Xeografía e Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS); Rosário, Filipa; Villarmea Álvarez, Iván
    Blinking spaces are a particular type of cinematic space in which the past and present incarnations of a film location are simultaneously depicted. They are particularly useful to expose the trace of the past in the present, especially in those psychogeographical documentaries that show abandoned places as both lived spaces and historical locations. The close analysis of three of these films –'California Company Town' (Lee Anne Schmitt, 2008), 'Ruínas' (Manuel Mozos, 2009) and 'Toponimia' (Jonathan Perel, 2015)– will allow us to better understand the process through which the identity of a place is shaped by the slow sedimentation of emotional and historical meanings.
  • Item type: Item ,
    Víctimas culpables. Retratos colectivos en el cine español de la austeridad
    (Universität Regensburg, 2020-10-05) Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Facultade de Xeografía e Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS)
    El cine español de la austeridad fomenta la empatía con las víctimas de la re­cesión para contrarrestar los discursos que abogan por individualizar la responsabilidad y la culpa. La identificación entre personajes y espectadores, sin embargo, puede dar lu­gar a mensajes equívocos, por lo que este artículo propone analizar las estrategias forma­les y discursivas de cuatro retratos colectivos –Os Fenómenos, Murieron por encima de sus posibilidades, Les distàncies y El reino– para comprender así su significado político.
  • Item type: Item ,
    Paisagens vividas, trabalhadas, truncadas. Iconografia da periferia urbana no cinema ibérico da austeridade
    (Sociedade Brasileira de Estudos de Cinema e Audiovisual (SOCINE), 2019-04-27) Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Facultade de Xeografía e Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS)
    Este artigo tenciona analisar a presença recorrente de dois elementos iconográficos ligados à Grande Recessão nas representações cinematográficas das periferias urbanas ibéricas. Estes dois elementos são as fábricas fechadas e as obras abandonadas, dois signos da crise recente no sector industrial e na construção civil que têm aparecido em muitos filmesdo cinema ibérico da austeridade, como 'Cavalo Dinheiro' (Pedro Costa, 2014), 'As Mil e Uma Noites' (Miguel Gomes, 2015), 'São Jorge' (Marco Martins, 2016) e 'A Fábrica de Nada' (Pedro Pinho, 2017) em Portugal; ou 'Cinco metros cuadrados' (Max Lemcke, 2011), 'Casas para todos' (Gereon Wetzeld, 2013), 'Os Fenómenos' (Alfonso Zarauza, 2014) e 'Bricks' (Quentin Ravelli, 2017) em Espanha. Estes motivos visuais introduzem uma nova temporalidade na paisagem: o tempo da incerteza, da desorientação e da nostalgia por um futuro que já não vai acontecer. Existe, no entanto, uma diferença substancial na abordagem desta iconografia a cada lado da fronteira ibérica: as fábricas sem atividade têm sido filmadas pelos cineastas portugueses com um olhar saudosista, enquanto as obras abandonadas foram retratadas pelos realizadores espanhóis com um olhar catastrofista. A análise comparativa da omnipresença destes dois motivos visuais no cinema ibérico da austeridade pode ajudar-nos agora a perceber a origem e o sentido de alguns discursos recentes sobre o espaço urbano que têm sido desenvolvidos nestes países durante os anos da Grande Recessão (2008-2014)
  • Item type: Item ,
    Autorrepresentações colaborativas nas ficções documentais ibéricas
    (UCB, UnB, UFG, UFMS e UFMT (Brasil), 2023-04-12) Villarmea Álvarez, Iván; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte; Universidade de Santiago de Compostela. Facultade de Xeografía e Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS)
    A autoria de uma ficção documental é o resultado de um processo colaborativo entre cineastas e pessoas filmadas que costuma utilizar estratégias participativas como a mise en situation, a auto-mise-en-scène ou a autoficção. O propósito deste artigo, portanto, é analisar a relação entre a autoria e este tipo de estratégias nos filmes A Fábrica de Nada (Pinho, 2017), No Táxi do Jack (Nobre, 2021), El año del descubrimiento (López Carrasco, 2020) e Quién lo impide (Trueba, 2021)
  • Item type: Item ,
    Uolunt me suspendere: the first three executions by hanging in eleventh- and twelfth-century Iberia
    (Taylor & Francis, 2025-02-23) Lorenzo Rodríguez, Abel de; Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS)
    This article analyses the first personal executions by hanging during the eleventh and twelfth centuries of which we have evidence in the northwest of the Iberian Peninsula (Galicia and León). Information from wills, witness statements, purchase, and sale litigations will be used to examine three case studies, contextualised at a microhistorical level within their local, social, and legal context. The need for, and interest of, this research lies in the paucity of earlier studies on capital punishment for this period, as well as in the current boom in historiography on judicial history and conflict in the Middle Ages. The study of this social and personal context adds a new dimension to the study of punishments and penalties which have hitherto been analysed primarily from a legal point of view, rather than from the perspective of social history
  • Item type: Item ,
    Out of the village. Short-distance exile and local communities in Iberia (c. 700–1200)
    (De Gruyter Brill, 2025-04-21) Lorenzo Rodríguez, Abel de; Universidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS); Universidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia; Sarti, Laury; Trott zu Solz, Helene von
    Mobility can be analysed from many perspectives. One promising method is lookingat push factors, namely the reasons why people moved from one place to another.1Among these factors was enforced mobility, owing to reasons of political persecution,enmity, or banishment. Involuntary exile was considered a damnation or condemna-tion (exilium: damnationem)2because it broke with social and material relations byisolating specific individuals or groups. When speaking of exile–be it outside thehouse, manor, village, city, or the home kingdom–sources rarely specify the distanceor duration of travel imposed on an individual separated from home, since the mainpurpose of this act was to make people invisible by severing ties with their family,friends and social networks, thereby ensuring a state of loneliness. Thus, exile was aform of enforced mobility generally implemented as a social punishment for commit-ting a crime, mostly homicide or high treason (or both). There exists little informationabout relevant cases in sources related to early medieval local societies in Iberia. Those few valuable sources remaining include charters and other documents relatedto activities executed inside local societies and by individuals or families in the north-western part of the peninsula. In opposition to chronicles and laws, which have al-ready been studied by focussing on upper-class elites, the intention of the present investigation is to examine the exiles of middle- and lower-class people and what this experience meant for them