Grao en Xestión Cultural
Permanent URI for this collectionhttps://hdl.handle.net/10347/44124
Browse
Recent Submissions
Now showing 1 - 6 of 6
Item type: Item , La metáfora conceptual en la iconografía del arte(2025) Arrojo Vázquez, Elisa Patricia; González Pereira, Miguel[SPA] El presente trabajo surge con la idea de analizar las metáforas conceptuales en la iconografía a lo largo de distintas épocas y estilos artísticos, e investigar cómo estas metáforas reflejan ciertas estructuras cognitivas. Partiendo de los estudios de lingüística cognitiva de Lakoff y Johnson, con la ayuda de la semiótica de Charles Pierce y con la metodología para el análisis de las obras de arte de Panofsky, se propone un análisis interdisciplinar para ofrecer así una interpretación que reconozca la dimensión cognitiva, simbólica y cultural de la imagen. Otro de los objetivos planteados en el trabajo es el de examinar si las metáforas visuales reflejan estructuras cognitivas universales o por el contrario son construcciones culturales específicas. Como conclusión principal se ha obtenido que la metáfora conceptual es fundamental para comprender la iconografía en la historia del arte, ya que permite ver las estructuras cognitivas que organizan tanto la creación como la interpretación de imágenes. Además, se ha constatado que estas metáforas aparecen de manera recurrente en diferentes épocas y estilos artísticos, y que su presencia no siempre es universal y explícita. Ha quedado también de manifiesto la importancia de la combinación de disciplinas para tratar la complejidad del fenómeno metafórico en el arte, integrando perspectivas lingüísticas, filosóficas y artísticas para una interpretación más completa. [GLG] O presente traballo xorde coa idea de analizar as metáforas conceptuais na iconografía ao longo de distintas épocas e estilos artísticos, e investigar como estas metáforas reflicten certas estruturas cognitivas. Partindo dos estudos de lingüística cognitiva de Lakoff e Johnson, coa axuda da semiótica de Charles Pierce e coa metodoloxía para a análise das obras de arte de Panofsky, proponse unha análise interdisciplinar para ofrecer así unha interpretación que recoñeza a dimensión cognitiva, simbólica e cultural da imaxe. Outro dos obxectivos expostos no traballo é o de examinar se as metáforas visuais reflicten estruturas cognitivas universais ou pola contra son construcións culturais específicas. Como conclusión principal obtívose que a metáfora conceptual é fundamental para comprender a iconografía na historia da arte, xa que permite ver as estruturas cognitivas que organizan tanto a creación como a interpretación de imaxes. Ademais, constatouse que estas metáforas aparecen de maneira recorrente en diferentes épocas e estilos artísticos, e que a súa presenza non sempre é universal e explícita. Quedou tamén de manifesto a importancia da combinación de disciplinas para tratar a complexidade do fenómeno metafórico na arte, integrando perspectivas lingüísticas, filosóficas e artísticas para unha interpretación máis completa. [ENG] This work arises from the idea of analyzing conceptual metaphors in iconography across different periods and artistic styles, and exploring how these metaphors reflect certain cognitive structures. Drawing on the cognitive linguistics studies of Lakoff and Johnson, supported by Charles Peirce’s semiotics and Panofsky’s methodology for the analysis of artworks, an interdisciplinary approach is proposed in order to offer an interpretation that acknowledges the cognitive, symbolic, and cultural dimensions of the image. Another key aim of this research is to examine whether visual metaphors reflect universal cognitive structures or, on the contrary, are specific cultural constructions. The main conclusion reached is that conceptual metaphor is fundamental to understanding iconography in the history of art, as it reveals the cognitive structures underlying both the creation and interpretation of images. Furthermore, it has been shown that these metaphors recur throughout various periods and artistic styles, though their presence is not always universal or explicit. The research also highlights the importance of combining disciplines to address the complexity of metaphorical phenomena in art, integrating linguistic, philosophical, and artistic perspectives for a more comprehensive interpretation.Item type: Item , Sesenta anos das Xornadas de Folclore Galego. Un paseo sonoro(2025) Giráldez Salgado, Carme; Cupeiro López, Patricia[GLG] As Xornadas de Folclore Galego naceron no 1969 no marco da programación de Educación y Descanso coincidindo coa celebración das festas do Apóstolo en Santiago de Compostela. Dende entón sufriron múltiples transformacións, adaptándose aos tempos, ao público e aos cambios sociais pero mantendo como sinal de identidade o uso da Praza da Quintana como espazo simbólico e escenario principal. Este Traballo de Fin de Grao ten como obxectivo principal recompilar, investigar e analizar a historia das Xornadas, para logo propoñer unha intervención que contribúa a preservar a memoria colectiva e o valor cultural deste evento no contexto urbano compostelán. Como obxectivos específicos inclúense: o inventariado do fondo documental de Gerardo Salgado (promotor do evento), a localización e estudo de imaxes e arquivos sonoros de interese e a reflexión crítica sobre a evolución e o futuro deste encontro tradicional. A proposta final concrétase no deseño dun paseo sonoro que serve como ferramenta de difusión e dinamización cultural que celebre os sesenta anos de historia deste evento. [SPA] Las Jornadas de Folclore Gallego nacieron en 1969 en el marco de la programación de Educación y Descanso, coincidiendo con la celebración de las fiestas del Apóstol en Santiago de Compostela. Desde entonces han sufrido múltiples transformaciones, adaptándose a los tiempos, al público y a los cambios sociales pero manteniendo como seña de identidad el uso de la Plaza de la Quintana como espacio simbólico y escenario principal. Este Trabajo de Fin de Grado tiene como objetivo principal recopilar, investigar y analizar la historia de las Jornadas, para luego proponer una intervención que contribuya a preservar la memoria colectiva y el valor cultural de este evento en el contexto urbano compostelano. Como objetivos específicos se incluyen: el inventariado del fondo documental de Gerardo Salgado (promotor del evento), la localización y estudio de imágenes y archivos sonoros de interés y la reflexión crítica sobre la evolución y el futuro de este encuentro tradicional. La propuesta final se concreta en el diseño de un paseo sonoro que sirve como herramienta de difusión y dinamización cultural que celebra los sesenta años de historia de este evento. [ENG] The Galician Folklore Festival was founded in 1969 as part of the Educación y Descanso programme, coinciding with the Apostle's festivities in Santiago de Compostela. Since then, it has undergone multiple transformations, adapting to changing times, audiences, and social trends, while maintaining the symbolic use of Quintana Square as its main stage and hallmark. This Final Degree Project aims to compile, research, and analyse the history of the festival and subsequently propose an intervention that will contribute to preserving the collective memory and cultural value of this event within the urban context of Santiago. Specific objectives include cataloguing Gerardo Salgado's documentary collection (the event’s promoter), locating and studying relevant image and sound archives, and critically reflecting on the evolution and future of this traditional gathering. The final proposal is a sound walk that serves as a tool for cultural dissemination and engagement, celebrating the event's 60-year history.Item type: Item , Ferrol en chamas: memoria histórica de 1972 e do X de Marzal dende unha perspectiva de xénero(2025) Falcón Cazás, Iker; Cabana Iglesia, Ana[GLG] O traballo de fin de grao baséase na investigación dos sucesos históricos ocorridos o 10 de marzo de 1972 en Ferrol, aplicando unha novidosa perspectiva de xénero que permita incluír nas narrativas o papel fundamental que tiveron as mulleres. Focalizaremos o noso interese no grupo coñecido popularmente como “Mulleres do 72”. Para a realización do traballo levaremos a cabo un baleirado da bibliografía e materiais de variada natureza (audiovisuais,etc.) existente sobre o tema en concreto e sobre os anos do tardofranquismo en tanto que contexto no que tivo lugar o episodio de protesta do noso interese. Levamos a cabo un proxecto de historia oral (entrevista e encontro con unha desas mulleres) e unha consulta de otografías e prensa de época co obxectivo de poder ter testemuños de primeira man e manexar fontes primarias. Ademais da investigación, a nosa intención é reflexionar sobre a posible elaboración dun espazo de lembranza ou memoria colectiva que achegue o episodio histórico de protesta obreira e de represión por parte do réxime franquista ás novas xeracións. [SPA] El trabajo de fin de grado se basa en la investigación de los sucesos históricos ocurridos el 10 de marzo de 1972 en Ferrol, aplicando una novedosa perspectiva de género que permita incluír en las narrativas el papel fundamental que tuvieron las mujeres. Focalizaremos nuestro interés en el grupo conocido popularmente como “Mujeres del 72”. Para la realización del trabajo llevaremos a cabo un vaciado de la bibliografía y materiales de variada naturaleza (audiovisuales, etc.) existente sobre el tema en concreto y sobre los años del tardofranquismo en tanto que contexto en el que tuvo lugar el episodio de protesta de nuestro interés. Llevamos a cabo un proyecto de historia oral (entrevista y encuentro con una de estas mujeres) y una consulta de fotografías y prensa de época con el objetivo de poder tener testimonios de primera mano y manejar fuentes primarias. Además de la investigación, nuestra intención es reflexionar sobre la posible elaboración de un espacio de recuerdo o memoria colectiva que acerque el episodio histórico de protesta obrera y de represión por parte del régimen franquista a las nuevas generaciones. [ENG] This thesis is based on the investigation of the historical events that took place on 10 March 1972 in Ferrol, applying a novel gender perspective that allows us to include in the narratives the fundamental role played by women. We will focus our interest on the group popularly known as “Mulleres do 72”. In order to carry out the work, we will carry out a survey of the existing bibliography and materials of various kinds (audiovisuals, etc.) on the specific subject and on the late Francoist years in terms of the context in which the protest episode we are interested in took place. As far as possible, we will carry out an oral history project (interviews or meetings with some of these women and their relatives) and a consultation of period photographs, in order to provide first-hand testimonies and thus handle a primary source. In addition to the research, our intention is to reflect on the possible elaboration of a space of remembrance or collective memory that will bring the historical episode of workers' protest and repression by the Franco regime closer to the new generations.Item type: Item , Programa de difusión do Arquivo Provincial da Deputación de Lugo(2025) Luaces Canto, Froilán Pedro; Fernández Suárez, Gonzalo Francisco[GLG] O presente proxecto consiste na elaboración dun programa institucional de difusión para o Arquivo da Deputación Provincial de Lugo (ADPL). O obxectivo a cumprir é dobre: por unha banda, búscase transformar a percepción social estereotipada dos arquivos como espazos alleos e complexos, por outra, trátase de dar resposta ás actuais esixencias en materia de difusión arquivística, tal como se contempla en diferentes marcos normativos. No galego, en particular, figura na Lei 7/2014, de arquivos e documentos de Galicia, que subliña a difusión como unha das funcións públicas fundamentais dos arquivos. O programa estrutúrase en diversas accións estratéxicas agrupadas en catro grandes áreas de actuación: o desenvolvemento dunha páxina web propia cunha arquitectura de información clara e funcionalidades avanzadas, a presenza activa e regular do Arquivo nas redes sociais para promover unha comunicación próxima e interactiva coa cidadanía, a organización habitual de exposicións, obradoiros, visitas guiadas e outras actividades culturais de carácter presencial e virtual, e a implementación dunha estratexia sostible e rigorosa de dixitalización documental que forneza o conxunto das accións de difusión. A metodoloxía proposta no traballo baséase na revisión documental e normativa, na análise comparada de experiencias semellantes noutras institucións e no deseño dunha estratexia comunicativa coidadosa e adaptada ás características específicas do ADPL e ao contexto cultural e institucional galego. Ademais, proponse un modelo integrado e continuo de avaliación e seguimento, que permita medir e mellorar as distintas accións e actividades desenvolvidas, garantindo a súa pertinencia e eficacia na práctica arquivística. [ENG] This project consists of the development of an institutional dissemination program for the Provincial Archive of Lugo (ADPL). It pursues a dual objective: on the one hand, it seeks to transform the stereotypical social perception of archives as distant and complex spaces; on the other, it aims to respond to current demands in the field of archival outreach, as established by various legal frameworks. In Galicia, in particular, this is addressed by Law 7/2014 on Archives and Documents of Galicia, which highlights dissemination as one of the core public functions of archives. The program is structured around several strategic actions grouped into four main areas: the development of a dedicated website with a clear information architecture and advanced functionalities; the archive’s active and regular presence on social media to promote close and interactive communication with the public; the regular organization of exhibitions, workshops, guided tours, and other cultural activities in both physical and virtual formats; and the implementation of a sustainable and rigorous digitization strategy to support all dissemination efforts. The methodology proposed in this work is based on a review of documentary and regulatory sources, a comparative analysis of similar initiatives in other institutions, and the design of a careful communication strategy tailored to the specific characteristics of the ADPL and the Galician cultural and institutional context. Furthermore, it proposes an integrated and ongoing evaluation and monitoring model to measure and improve the different actions and activities carried out, ensuring their relevance and effectiveness in archival practice. [GLG] El presente proyecto consiste en la elaboración de un programa institucional de difusión para el Archivo de la Diputación Provincial de Lugo (ADPL). El objetivo que se persigue es doble: por un lado, se pretende transformar la percepción social estereotipada de los archivos como espacios ajenos y complejos; por otro, se trata de dar respuesta a las actuales exigencias en materia de difusión archivística, tal como se contempla en diferentes marcos normativos. En Galicia, en particular, aparece recogido en la Ley 7/2014, de archivos y documentos de Galicia, que subraya la difusión como una de las funciones públicas fundamentales de los archivos. El programa se estructura en diversas acciones estratégicas agrupadas en cuatro grandes áreas de actuación: el desarrollo de una página web propia con una arquitectura de la información clara y funcionalidades avanzadas; la presencia activa y regular del Archivo en las redes sociales para promover una comunicación cercana e interactiva con la ciudadanía; la organización habitual de exposiciones, talleres, visitas guiadas y otras actividades culturales de carácter presencial y virtual; y la implementación de una estrategia sostenible y rigurosa de digitalización documental que nutra el conjunto de las acciones de difusión. La metodología propuesta en el trabajo se basa en la revisión documental y normativa, en el análisis comparado de experiencias similares en otras instituciones y en el diseño de una estrategia comunicativa cuidada y adaptada a las características específicas del ADPL y al contexto cultural e institucional gallego. Además, se propone un modelo integrado y continuo de evaluación y seguimiento, que permita medir y mejorar las distintas acciones y actividades desarrolladas, garantizando su pertinencia y eficacia en la práctica archivística.Item type: Item , La construcción de la cultura desde lo comunitario. El otro lado de las Industrias Culturales. Retos, oportunidades y casos de éxito.(2025) Quintela Baluja, Margarita; Oca González, Luzia[SPA] Este trabajo propone un recorrido desde lo conceptual a lo territorial para pensar los derechos culturales, tomándole el pulso a la realidad a partir de la cultura de base y su vinculación con las políticas públicas en una gestión institucional marcada por las industrias culturales. Parte de una revisión teórica y legal apoyada en datos estadísticos, que permite contextualizar el marco en el que operan los agentes culturales no hegemónicos, especialmente en el rural gallego. El estudio se centra en el ámbito del GDR Ulla-Tambre-Mandeo y recoge la experiencia directa de asociaciones culturales activas en la zona. A través del análisis de convocatorias institucionales y entrevistas, se visibilizan tanto las potencialidades como las barreras que enfrentan estos colectivos, que a menudo sostienen el tejido cultural con pocos recursos, mucha voluntad y escaso reconocimiento. Este trabajo no busca respuestas cerradas, sino abrir preguntas sobre qué significa garantizar el derecho a la cultura desde lo público, qué lugar ocupa el territorio y la diversidad en esa ecuación y qué tipo de apoyos necesitan quienes hacen cultura desde abajo. Se defiende una mirada que reconozca lo comunitario, lo plural y lo rural como ejes legítimos y necesarios para pensar la cultura como un derecho. [ENG] This paper proposes a journey from the conceptual to the territorial in order to reflect on cultural rights, taking the pulse of reality through grassroots culture and its connection with public policies in an institutional context shaped by cultural industries. It begins with a theoretical and legal review supported by statistical data, which helps contextualize the framework in which non hegemonic cultural agents operate, particularly in rural Galicia. The study focuses on the area of the Ulla-Tambre-Mandeo Local Action Group (GDR) and draws on the direct experience of cultural associations active in the region. Through the analysis of institutional calls for proposals and interviews, the research highlights both the potential and the barriers faced by these groups, which often sustain the cultural fabric with few resources, great dedication, and limited recognition. This work does not aim to provide definitive answers, but rather to raise questions about what it means to guarantee the right to culture through public policy, what role territory and diversity play in that equation, and what kinds of support are needed by those who produce culture from the ground up. It advocates for a perspective that acknowledges community-based, plural, and rural approaches as legitimate and essential pillars for thinking about culture as a right. [GLG] Este traballo propón un percorrido dende o conceptual ao territorial para pensar os dereitos culturais tomándolle o pulso á realidade a través da cultura de base e a súa vinculación coas políticas públicas nunha xestión institucional marcada polas industrias culturais. Parte dunha revisión teórica e legal, apoiada en datos estatísticos para contextualizar o marco no que operan os axentes culturais non hexemónicos, especialmente no rural galego. O estudo céntrase no ámbito do GDR Ulla-Tambre-Mandeo e recolle a experiencia directa de asociacións culturais activas na zona. A través da análise de convocatorias institucionais e entrevistas, visibilízanse tanto as potencialidades como as barreiras que afrontan estes colectivos, que a miúdo sustentan o tecido cultural con poucos recursos, moita vontade e escaso recoñecemento. Este traballo non busca respostas pechadas, senón abrir preguntas sobre que significa garantir o dereito á cultura dende o público, que papel xoga o territorio e a diversidade nesa ecuación e que apoios precisan os que fan cultura dende abaixo, defendendo unha ollada que recoñeza o comunitario, o plural e o rural como eixos lexítimos e necesarios para pensar a cultura como un dereitItem type: Item , Liminalidade e Transición: Ritos de Pasaxe nas Transmasculinidades(2025) Barros Fernández, Nee; Oca González, Luzia[GLG] Os ritos de pasaxe son manifestacións culturais que marcan a transición entre estados vitais, sociais ou temporais. Este Traballo de Fin de Grao explorará este concepto aplicado ás experiencias das persoas trans, concretamente aos homes trans e transmasculinidades. Partindo da conceptualización de Van Gennep (1909), analizaremos os procesos de separación, transición e agregación para entender como as persoas transmasculinas conceptualizan e experimentan as súas propias transicións, tanto médicas como sociais. O traballo está estruturado en dúas partes complementarias. Na primeira, a través dunha análise cualitativa e centrada en entrevistas, recollerá as perspectivas de tres xeracións de homes trans e persoas transmasculinas: o Ares Piñeiro López (1972), o Éric Dopazo (1993) e o Shiloh Shakin (2006). Esta aproximación interxeracional permitirá identificar elementos rituais e antropolóxicos que acompañan estas transicións, reflexionando sobre os desafíos e significados que definen as transmasculinidades no contexto contemporáneo. Na segunda parte, de carácter práctico, desenvolveremos o podcast Um T com Nee, concebido como unha aplicación directa dos coñecementos teóricos. A través dun enfoque achegado á autoetnografía, o podcast combinará a recollida da experiencia da transición hormonal do investigador coa análise de ritos de pasaxe de diversas culturas. Así, cada episodio establecerá un diálogo entre as mudanzas derivadas da hormonación e os procesos rituais doutras sociedades, evidenciando que as transicións forman parte da condición humana. O obxectivo deste traballo é ofrecermos unha perspectiva antropolóxica sobre a diversidade de experiencias trans, contribuíndo ao coñecemento dun ámbito aínda pouco estudado. Ademais, colocaremos o foco na importancia dos ritos persoais e comunitarios como ferramentas para reforzar a axencia das persoas trans. [SPA] Los ritos de paso son manifestaciones culturales que marcan la transición entre estados vitales, sociales o temporales. Este Trabajo de Fin de Grado explorará este concepto aplicado a las experiencias de las personas trans, concretamente de los hombres trans y las transmasculinidades. Partiendo de la conceptualización de Van Gennep (1909), analizaremos los procesos de separación, transición y agregación para entender cómo las personas transmasculinas conceptualizan y experimentan sus propias transiciones, tanto médicas como sociales. El trabajo está estructurado en dos partes complementarias. En la primera, a través de un análisis cualitativo centrado en entrevistas, recogerá las perspectivas de tres generaciones de hombres trans y personas transmasculinas: Ares Piñeiro López (1972), Éric Dopazo (1993) y Shiloh Shakin (2006). Esta aproximación intergeneracional permitirá identificar elementos rituales y antropológicos que acompañan estas transiciones, reflexionando sobre los desafíos y significados que definen las transmasculinidades en el contexto contemporáneo. En la segunda parte, de carácter práctico, desarrollaremos el pódcast Um T com Nee, concebido como una aplicación directa de los conocimientos teóricos. A través de un enfoque cercano a la autoetnografía, el pódcast combinará el registro de la experiencia de transición hormonal del investigador con el análisis de ritos de paso de diversas culturas. Así, cada episodio establecerá un diálogo entre los cambios derivados de la hormonación y los procesos rituales de otras sociedades, evidenciando que las transiciones forman parte de la condición humana. El objetivo de este trabajo es ofrecer una perspectiva antropológica sobre la diversidad de experiencias trans, contribuyendo al conocimiento de un ámbito aún poco estudiado. Además, pondremos el foco en la importancia de los ritos personales y comunitarios como herramientas para reforzar la agencia de las personas trans. [ENG] Rites of passage are cultural manifestations that mark transitions between vital, social, or temporal states. This Final Year Project will explore this concept as applied to the experiences of trans people, with a particular focus on trans men and transmasculine identities. Drawing on Van Gennep’s (1909) conceptual framework, we will examine the processes of separation, transition, and incorporation in order to understand how transmasculine individuals conceptualise and experience their own transitions, both medical and social. The project is structured in two complementary parts. The first part, through a qualitative approach based on interviews, will collect the perspectives of three generations of trans men and transmasculine people: Ares Piñeiro López (1972), Éric Dopazo (1993), and Shiloh Shakin (2006). This intergenerational approach will enable the identification of ritual and anthropological elements that accompany these transitions, offering reflections on the challenges and meanings that shape transmasculinities in contemporary contexts. The second part, of a practical nature, will focus on the development of the podcast Um T com Nee, conceived as a direct application of the theoretical knowledge acquired. Using a method close to autoethnography, the podcast will combine documentation of the researcher’s experience of hormonal transition with the analysis of rites of passage from various cultures. Each episode will establish a dialogue between the changes brought about by hormone therapy and the ritual processes of other societies, highlighting that transition is a part of the human condition. The aim of this project is to offer an anthropological perspective on the diversity of trans experiences, contributing to the knowledge of an area that remains underexplored. In addition, it will place emphasis on the importance of personal and community rites as tools for strengthening the agency of trans people.