Paisagens vividas, trabalhadas, truncadas. Iconografia da periferia urbana no cinema ibérico da austeridade

dc.contributor.affiliationUniversidade de Santiago de Compostela. Departamento de Historia da Arte
dc.contributor.affiliationUniversidade de Santiago de Compostela. Facultade de Xeografía e Historia
dc.contributor.affiliationUniversidade de Santiago de Compostela. Instituto de Investigación en Humanidades (iHUS)
dc.contributor.authorVillarmea Álvarez, Iván
dc.date.accessioned2026-02-16T13:22:03Z
dc.date.available2026-02-16T13:22:03Z
dc.date.issued2019-04-27
dc.descriptionEste artigo, produto do proxecto de investigación posdoutoral 'As Paisaxes da Crise. Representacións da Gran Recesión no Cinema Español e Portugués (2008-2018)', abría un dossier temático especial adicado ao cinema e o espazo urbano publicado na 'Rebeca. Revista Brasileira de Estudos de Cinema e Audiovisual', unha publicación indexada en MIAR (ICDS 2021 = 4.0) e en Latindex (31 características cumpridas no Catálogo v1.0, 2002-2017), entroutras bases de datos. Ademais, segundo cifras de Google Scholar, foi citado cando menos noutros 3 textos académicos
dc.description.abstractEste artigo tenciona analisar a presença recorrente de dois elementos iconográficos ligados à Grande Recessão nas representações cinematográficas das periferias urbanas ibéricas. Estes dois elementos são as fábricas fechadas e as obras abandonadas, dois signos da crise recente no sector industrial e na construção civil que têm aparecido em muitos filmesdo cinema ibérico da austeridade, como 'Cavalo Dinheiro' (Pedro Costa, 2014), 'As Mil e Uma Noites' (Miguel Gomes, 2015), 'São Jorge' (Marco Martins, 2016) e 'A Fábrica de Nada' (Pedro Pinho, 2017) em Portugal; ou 'Cinco metros cuadrados' (Max Lemcke, 2011), 'Casas para todos' (Gereon Wetzeld, 2013), 'Os Fenómenos' (Alfonso Zarauza, 2014) e 'Bricks' (Quentin Ravelli, 2017) em Espanha. Estes motivos visuais introduzem uma nova temporalidade na paisagem: o tempo da incerteza, da desorientação e da nostalgia por um futuro que já não vai acontecer. Existe, no entanto, uma diferença substancial na abordagem desta iconografia a cada lado da fronteira ibérica: as fábricas sem atividade têm sido filmadas pelos cineastas portugueses com um olhar saudosista, enquanto as obras abandonadas foram retratadas pelos realizadores espanhóis com um olhar catastrofista. A análise comparativa da omnipresença destes dois motivos visuais no cinema ibérico da austeridade pode ajudar-nos agora a perceber a origem e o sentido de alguns discursos recentes sobre o espaço urbano que têm sido desenvolvidos nestes países durante os anos da Grande Recessão (2008-2014)
dc.description.abstractThis paper aims to discuss the recurring presence of two iconographic elements related to the Great Recession(2008-2014)in the cinematic representations of Iberian urban peripheries. These two elements are closed factories and abandoned construction sites, two signs of the recent crisis in the industrial and construction sectorsthat have appeared in many films of Iberian Austerity Cinema, such as Horse Money(Cavalo Dinheiro, Pedro Costa, 2014), Arabian Nights(As mil e uma noites , Miguel Gomes, 2015), Saint George(São Jorge, Marco Martins, 2016) and The Nothing Factory(A fábrica de nada, Pedro Pinho, 2017),in Portugal; or Five Square Meters(Cinco metros cuadrados, Max Lemcke, 2011), Casas para todos(Gereon Wetzeld, 2013), Os fenómenos(Alfonso Zarauza, 2014) and Bricks(Quentin Ravelli, 2017),in Spain. These visual motifs introduce a new temporality into the landscape: the time of uncertainty, disorientation and nostalgia for a future that will no longer happen. There is, however, a substantial difference in the way this iconography has been addressed on each side of the Iberian border: closed factories have been filmed by Portuguese filmmakers with a nostalgicgaze, while abandoned construction sites have been depicted by Spanish filmmakers with a catastrophist gaze. A comparative analysis of the omnipresence of these two visual motifs in IberianAusterity Cinema can now help us to understand the origin and meaning of some of the recent discourses on urban space that have been developed in these countries during the years of the Great Recession
dc.description.peerreviewedSI
dc.description.sponsorshipUniversidade de Santiago de Compostela (USC, Galiza)
dc.description.sponsorshipCentro de Estudos Comparatistas (CEComp) da Universidade de Lisboa (UL, Portugal)
dc.description.sponsorshipCentre de Recherches Interdisciplinaires et Transculturelles (C.R.I.T.), Université Franche-Comté (UFB, Francia)
dc.description.sponsorshipConsellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria; Xunta de Galicia
dc.description.sponsorshipMinisterio de Ciencia, Innovación y Universidades; Gobierno de España
dc.identifier.citationVillarmea Álvarez, I. 2019. Paisagens Vividas, Trabalhadas, Truncadas. Iconografia da Periferia Urbana no Cinema Ibérico da Austeridade. Rebeca - Revista Brasileira de Estudos de Cinema e Audiovisual 8 (2), 15 - 34. DOI: 10.22475/rebeca.v8n2.595
dc.identifier.doi10.22475/rebeca.v8n2.595
dc.identifier.issn2316-9230
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/10347/45943
dc.issue.number2
dc.journal.titleRebeca - Revista Brasileira de Estudos de Cinema e Audiovisual
dc.language.isopor
dc.page.final34
dc.page.initial15
dc.publisherSociedade Brasileira de Estudos de Cinema e Audiovisual (SOCINE)
dc.relation.projectIDinfo:eu-repo/grantAgreement/AEI/Plan Estatal de Investigación Científica y Técnica y de Innovación 2017-2020/FFI2017-82312-P/ES/CINE Y CRISIS: CAMBIO SOCIAL Y REPRESENTACION CINEMATOGRAFICA EN EL NUEVO SIGLO
dc.relation.publisherversionhttps://doi.org/10.22475/rebeca.v8n2.595
dc.rights© Autores mantém os direitos autorais e concedem à revista o direito de primeira publicação, com o trabalho simultaneamente licenciado sob a Licença Creative Commons Atribuição 4.0 Internacional
dc.rightsAttribution 4.0 Internationalen
dc.rights.accessRightsopen access
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
dc.subjectCinemas Ibéricos
dc.subjectCinema da Austeridade
dc.subjectPeriferia Urbana
dc.subjectIconografia da Paisagem
dc.subjectIberian Cinemas
dc.subjectCinema of Austerity
dc.subjectUrban Periphery
dc.subjectLandscape Iconography
dc.subject.classification620301 Cinematografía
dc.subject.classification550602 Historia del arte
dc.titlePaisagens vividas, trabalhadas, truncadas. Iconografia da periferia urbana no cinema ibérico da austeridade
dc.typejournal article
dc.type.hasVersionVoR
dc.volume.number8
dspace.entity.typePublication
relation.isAuthorOfPublicationd76df7ea-872f-41ac-b270-4e5cd655821a
relation.isAuthorOfPublication.latestForDiscoveryd76df7ea-872f-41ac-b270-4e5cd655821a

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
2019_Rebeca_Villarmea_Paisagens.pdf
Size:
246.51 KB
Format:
Adobe Portable Document Format