A representación feminina nas cantigas de Alfonso X

dc.contributor.affiliationUniversidade de Santiago de Compostela. Departamento de Filoloxía Galega
dc.contributor.authorCorral Díaz, Esther
dc.date.accessioned2025-11-27T09:22:45Z
dc.date.available2025-11-27T09:22:45Z
dc.date.issued2021
dc.description.abstractEl estudio analiza el papel y las funciones de las figuras femeninas en el cancionero profano de Alfonso X el Sabio. Se destaca la presencia de mujeres tanto en las cantigas de amor y de amigo, vinculadas a la tradición trovadoresca, como en las cantigas de escarnio, donde la mirada hacia lo femenino adopta un tono más realista y satírico. Mientras las primeras reproducen los códigos corteses y la idealización de la dama, las segundas ofrecen una visión crítica y burlesca de mujeres de diversa condición (soldadeiras, moras, hechiceras o amantes), muchas de ellas situadas en los márgenes sociales. Aunque el discurso poético está dominado por una voz masculina, la presencia femenina resulta significativa, al ocupar casi un tercio del repertorio. El corpus se caracteriza por su complejidad textual, en la que se combinan ironía, obscenidad, ambigüedad y juego intertextual, dando lugar a una poética transgresora y autorreflexiva. La figura de María Pérez, “a Balteira”, se erige como símbolo de esta representación: una mujer libre y provocadora que encarna las tensiones entre erotismo, sátira y poder en la lírica gallego-portuguesa del siglo XIII.
dc.description.abstractEste estudo analiza o papel e as funcións das figuras femininas no cancioneiro profano de Afonso X o Sabio. Destaca a presenza das mulleres tanto nas cantigas de amor como nas de amigo, vinculadas á tradición trobadoresca, e nas cantigas de escarnio, onde a perspectiva cara ao feminino adopta un ton máis realista e satírico. Mentres que as primeiras reproducen códigos cortesáns e a idealización da dama, as segundas ofrecen unha visión crítica e burlesca de mulleres de diversa condición social (soldadeiras, mouras, meigas ou amantes), moitas delas situadas á marxe da sociedade. Aínda que o discurso poético está dominado por unha voz masculina, a presenza feminina é significativa, ocupando case un terzo do repertorio. O corpus caracterízase pola súa complexidade textual, combinando ironía, obscenidade, ambigüidade e xogo intertextual, dando lugar a unha poética transgresora e autorreflexiva. A figura de María Pérez, “a Balteira”, eríxese como símbolo desta representación: unha muller libre e provocadora que encarna as tensións entre o erotismo, a sátira e o poder na lírica galaico-portuguesa do século XIII.
dc.identifier.citationCorral Díaz, Esther, “A representación feminina nas cantigas de Alfonso X”, Mercedes Brea - Pilar Lorenzo Gradín (coordinadoras), Afonso X e Galicia, Santiago de Compostela: Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humaninades, 2021, pp. 405-431.
dc.identifier.isbn978-84-453-5390-5
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/10347/44045
dc.language.isoglg
dc.publisherCentro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades
dc.relation.projectIDinfo:eu-repo/grantAgreement/AEI/Plan Estatal de Investigación Científica y Técnica y de Innovación 2017-2020/PID2019-108910GB-C22/ES/VOCES, ESPACIOS Y REPRESENTACIONES FEMENINAS EN LA LIRICA GALLEGO-PORTUGUESA
dc.relation.publisherversionhttps://www.cirp.gal/publicacions/pub-0551.html
dc.rightsAttribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 Internationalen
dc.rights.accessRightsopen access
dc.rights.urihttp://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/4.0/
dc.subjectEstudios de género
dc.subjectLírica gallego-portuguesa
dc.subjectAlfonso X
dc.subjectCantigas de escarnio
dc.subjectMaría Perez a Balteira
dc.subjectCantigas de amor
dc.subjectCondición social femenina en la Edad Media
dc.subjectSoldadeira
dc.subjectEstudos de xénero
dc.subjectLírica galego-portuguesa
dc.subjectCondición social feminina na Idade Media
dc.subject.classification550613 Historia de la literatura
dc.titleA representación feminina nas cantigas de Alfonso X
dc.typebook part
dc.type.hasVersionVoR
dspace.entity.typePublication
relation.isAuthorOfPublication8724bda1-6020-4d87-bbb8-2c065ce403f7
relation.isAuthorOfPublication.latestForDiscovery8724bda1-6020-4d87-bbb8-2c065ce403f7

Files

Original bundle

Now showing 1 - 1 of 1
Loading...
Thumbnail Image
Name:
Representación feminina cantigas Afonso X.pdf
Size:
2.63 MB
Format:
Adobe Portable Document Format