Proceso de construción dun inventario toponímico medieval: o Tombo de Toxos Outos

Abstract

A toponimia medieval veu sendo utilizada historicamente como un instrumento ao servizo de determinadas propostas etimolóxicas, mais poucas veces se concibiu como unha ferramenta que permita comprender globalmente as transformacións internas e os procesos de renovación do sistema toponímico, en constante interacción coa historia e a xeografía. Por outra banda, a relevancia dada á toponimia nos índices incluídos nas diversas coleccións documentais é escasa, cando non nula ou deficiente. Co propósito de subsanar estas carencias levamos a cabo a elaboración dun inventario que recollese todo o material toponímico presente no tombo do mosteiro de Toxos Outos (documentación dos séculos XII ao XIV), indicando a totalidade de formas distintas baixo as que aparece cada topónimo, a contextualización cronolóxica e documental de cada unha delas dentro do tombo e a situación do seu referente extralingüístico no marco xeográfico-administrativo correspondente (galego ou foráneo). Neste artigo descríbense de xeito breve as principais fases do proceso de elaboración dese inventario, así como certas cuestións teóricas e prácticas que se nos foron presentando no transcurso do mesmo, coa intención de deseñar un principio de metodoloxía para o tratamento da toponimia na documentación medieval galega.

[EN] Historically medieval place-names have been used to support certain etymological proposals, but have rarely been thought of as a tool for improving our overall understanding of internal change and the renovation process within the toponymic system in constant interaction with history and geography. Moreover, little if any attention has been paid to the place-names in indices of document collections, or else have received inadequate treatment. In order to put this right, we have constructed an inventory of all the place-names in the Tombo de Toxos Outos, a set of documents written between the 12th and 14th centuries in the Galician monastery of Santos Xusto e Pastor de Toxos Outos, noting all forms of every toponym, their documentary and chronological contexts within the collection, and the situation of extralinguistic referents within their geographic and administrative settings, whether Galician or otherwise. This article gives an overview of the main phases in the process, as well as discussing some theoretical and practical issues arising in the course of the undertaking, for the purpose of designing a methodology for the treatment of place-names in medieval Galician texts.