Impacto del uso de omeprazol sin indicación clínica en pacientes de edad avanzada: una revisión sistemática

Loading...
Thumbnail Image
Identifiers

Publication date

Advisors

Editors

Journal Title

Journal ISSN

Volume Title

Publisher

Metrics
Google Scholar
lacobus
Export

Research Projects

Organizational Units

Journal Issue

Abstract

Introducción: el omeprazol es uno de los fármacos más prescritos a nivel mundial, especialmente entre personas de edad avanzada. Si bien es cierto que, su eficacia está sólidamente respaldada en determinadas patologías, se ha documentado una elevada prevalencia de prescripción prolongada sin indicación clínica justificada, constituyendo una amenaza considerable en lo que respecta a la salud de este grupo poblacional. Objetivos: analizar el impacto del uso inapropiado de omeprazol en personas mayores, determinando su prevalencia, factores asociados y principales efectos adversos derivados de su consumo prolongado sin justificación clínica. Metodología: se efectuó una revisión sistemática de la literatura entre los años 2014 y 2025 en las bases de datos PubMed, Scopus, Web of Science, SciELO, Dialnet e Iacobus, siguiendo los criterios PRISMA. Se emplearon los términos MeSH: Aged, Older adults, Elderly, Omeprazole, Inappropriate prescribing, Prescription Drug Misuse, Inappropriate use, Off-label use. Se incluyeron estudios observacionales, ensayos clínicos y revisiones sistemáticas que estudiaran el uso de omeprazol en mayores de 65 años. La calidad metodológica se evaluó mediante la herramienta CASPe. Resultados: fueron seleccionados 12 estudios observacionales. Se evidenció una elevada prevalencia de uso inadecuado de omeprazol, registrando cifras que alcanzaban el 70%. Los principales factores asociados incluyeron la polimedicación, el uso profiláctico sin confirmación diagnóstica, y la ausencia de seguimiento periódico del tratamiento. Entre los efectos adversos más frecuentes se reconocieron fracturas osteoporóticas, déficit de vitamina B12, hipomagnesemia, insuficiencia renal, neumonía y aumento del riesgo de deterioro cognitivo. Conclusiones: el consumo prolongado e injustificado de omeprazol en personas mayores representa una práctica común y potencialmente perjudicial. Resulta crucial promover las revisiones de los tratamientos farmacológicos regularmente, fortalecer la formación de los profesionales en prescripción responsable e impulsar la implementación de estrategias de deprescripción seguras y orientadas a este grupo de población.
Introdución: o omeprazol é un dos fármacos máis prescritos a nivel mundial, especialmente entre persoas de idade avanzada. Se ben é certo que, a súa eficacia está sólidamente respaldada en determinadas patoloxías, documentouse unha elevada prevalencia de prescrición prolongada sen indicación clínica xustificada, constituíndo unha ameaza considerable no que respecta á saúde deste grupo poboacional. Obxectivos: analizar o impacto do uso inapropiado de omeprazol en persoas maiores, determinando a súa prevalencia, factores asociados e principais efectos adversos derivados do seu consumo prolongado sen xustificación clínica. Metodoloxía: efectuouse unha revisión sistemática da literatura entre os anos 2014 e 2025 nas bases de datos PubMed, Scopus, Web of Science, SciELO, Dialnet e Iacobus, seguindo os criterios PRISMA. Empregáronse termos MeSH: Aged, Older adults, Elderly, Omeprazole, Inappropriate prescribing, Prescription Drug Misuse, Inappropriate use, Off-label use. Incluíronse estudos observacionais, ensaios clínicos e revisións sistemáticas que estudaran o uso de omeprazol en maiores de 65 anos. A calidade metodolóxica avaliouse mediante a ferramenta CASPe. Resultados: foron selecionados 12 estudos observacionais. Evidenciouse unha elevada prevalencia de uso inadecuado de omeprazol, rexistrando cifras que acadaban o 70%. Os principais factores asociados incluiron a polimedicación, o uso profiláctico sen confirmación diagnóstica, e a ausencia de seguimento periódico do tratamento. Entre os efectos adversos máis frecuentes recoñecéronse fracturas osteoporóticas, déficit de vitamina B12, hipomagnesemia, insuficiencia renal, neumonía e aumento do risco de deterioro cognitivo. Conclusións: o consumo prolongado e inxustificado de omeprazol en persoas maiores representa unha práctica común e potencialmente perxudicial. Resulta crucial promover as revisións dos tratamentos farmacolóxicos regularmente, fortalecer a formación dos profesionais na prescrición responsable e impulsar a implementación de estratexias de deprescrición seguras e orientadas a este grupo de poboación.
Introduction: omeprazole is one of the most prescribed drugs worldwide, especially among the elderly. Although its efficacy is solidly supported in certain pathologies, a high prevalence of prolonged prescription without justified clinical indication has been documented, constituting a considerable threat to the health of this population group. Objectives: to analyze the impact of the inappropriate use of omeprazole in the elderly, determining its prevalence, associated factors and main adverse effects derived from its prolonged use without clinical justification. Methodology: a systematic literature review was performed between 2014 and 2025 in the databases PubMed, Scopus, Web of Science, SciELO, Dialnet and Iacobus, following PRISMA criteria. MeSH terms were included: Aged, Older adults, Elderly, Omeprazole, Inappropriate prescribing, Prescription Drug Misuse, Inappropriate use, Off-label use. We included observational studies, clinical trials and systematic reviews that studied the use of omeprazole in those over 65 years of age. Methodological quality was assessed using the CASPe method. Results: twelve observational studies were selected. A high prevalence of inappropriate use of omeprazole was evidenced, with figures reaching 70%. The main associated factors included polypharmacy, prophylactic use without diagnostic confirmation, and the absence of periodic follow-up of treatment. Among the most frequent adverse effects were osteoporotic fractures, vitamin B12 deficiency, hypomagnesemia, renal failure, pneumonia and increased risk of cognitive impairment. Conclusions: prolonged and unjustified consumption of omeprazole in the elderly represents a common and potentially harmful practice. It is crucial to promote regular reviews of pharmacological treatments, to strengthen the training of professionals in responsible prescribing and to promote the implementation of safe deprescribing strategies oriented to this risk population.

Description

Traballo de Fin de Grao en Enfermaría. Curso 2024-2025

Bibliographic citation

Relation

Has part

Has version

Is based on

Is part of

Is referenced by

Is version of

Requires

Sponsors

Rights

Attribution-NonCommercial-ShareAlike 4.0 International