“Robar con los ojos”: entre el aprendizaje y la apropiación cultural en las artesanías textiles

Loading...
Thumbnail Image
Identifiers

Publication date

Advisors

Tutors

Editors

Journal Title

Journal ISSN

Volume Title

Publisher

Euskal Herriko Unibertsitatea ; Centro de Estudios sobre la Identidad Colectiva
Metrics
Google Scholar
lacobus
Export

Research Projects

Organizational Units

Journal Issue

Abstract

Este artículo examina el valor atribuido a la mirada como forma de adquisición de saber en los procesos de aprendizaje del encaje de bolillos, centrándose en el gesto de «aprender mirando» entre palilleiras gallegas. A partir del concepto «robar con los ojos» propuesto por Herzfeld en 2004, analizo las ambivalencias de la mirada como acto legítimo de acceso al conocimiento y como potencial forma de apropiación cultural. Desde una perspectiva etnográfica, se exploran las tensiones entre las formas relacionales de aprendizaje no formal y las lógicas institucionales de enseñanza pautada. Asimismo, abordaré las controversias en torno a la circulación de patrones, imágenes y diseños, en un contexto de creciente estetización y exhibición del trabajo manual. El artículo propone una lectura crítica de las economías morales, afectivas y políticas que atraviesan la visualidad en los saberes artesanos tradicionales.
This article examines the value attributed to looking as a way of acquiring knowledge in the learning processes of bobbin lace making, focusing on the practice of «learning by watching» among Galician lacemakers (palilleiras). Drawing on Herzfeld’s notion of «stealing with their eyes» proposed in 2004 by the author, I analyze the ambivalences of looking both as a legitimate act of accessing knowledge and as a potential form of cultural appropriation. From an ethnographic perspective, the article explores the tensions between relational forms of non-formal learning and the institutional logics of regulated instruction. It also addresses controversies surrounding the circulation of patterns, images, and designs in a context of increasing aestheticization and display of manual work. The article offers a critical reading of the moral, affective, and political economies that shape visuality in traditional craft knowledge.
Ehoziri-lanak egiten ikasteko prozesuetan begiradak jakintzak barneratzeko duen balioa aztertzen du artikulu honek, palilleira galiziarren artean «begiratuz ikasteko» keinua ardatz hartuta. Herzfeldek 2004an proposatutako «begiez lapurtzea» kontzeptutik abiatuta, begiradak ezagutza eskuratzeko ekintza legitimo gisa eta kulturaz jabetzeko bitarteko potentzial gisa dituen anbibalentziak aztertzen ditut. Ikuspegi etnografiko batetik, ikaskuntza ez-formaleko harreman moduen eta irakaskuntza arautuaren logika instituzionalen arteko tentsioak aztertzen dira. Era berean, patroien, irudien eta diseinuen zirkulazioaren gaineko eztabaidak aztertuko ditut, eskuzko lanen estetizazio eta erakustaldi gero eta handiagoaren testuinguruan. Artikuluak artisautzako jakintza tradizionaletan bisualtasuna osatzen duten ekonomia moral, afektibo eta politikoen irakurketa kritikoa proposatzen du.

Description

Bibliographic citation

Jiménez-Esquinas, G. (2026). “Robar con los ojos”: entre el aprendizaje y la apropiación cultural en las artesanías textiles. Papeles de Identidad. Contar la investigación de frontera, 2026(1), 336, 1-11. https://doi.org/10.1387/pceic.27728

Relation

Has part

Has version

Is based on

Is part of

Is referenced by

Is version of

Requires

Sponsors

Rights

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-NoComercial-SinDerivadas 4.0. Los contenidos de Papeles de Identidad se distribuyen, desde 2024, bajo la licencia Atribución/Reconocimiento-NoComercial-SinDerivados 4.0 Internacional (CC BY-NC-ND 4.0)