RT Book,_Section T1 A representación feminina nas cantigas de Alfonso X A1 Corral Díaz, Esther K1 Estudios de género K1 Lírica gallego-portuguesa K1 Alfonso X K1 Cantigas de escarnio K1 María Perez a Balteira K1 Cantigas de amor K1 Condición social femenina en la Edad Media K1 Soldadeira K1 Estudos de xénero K1 Lírica galego-portuguesa K1 Condición social feminina na Idade Media AB El estudio analiza el papel y las funciones de las figuras femeninas en el cancionero profano de Alfonso X el Sabio. Se destaca la presencia de mujeres tanto en las cantigas de amor y de amigo, vinculadas a la tradición trovadoresca, como en las cantigas de escarnio, donde la mirada hacia lo femenino adopta un tono más realista y satírico. Mientras las primeras reproducen los códigos corteses y la idealización de la dama, las segundas ofrecen una visión crítica y burlesca de mujeres de diversa condición (soldadeiras, moras, hechiceras o amantes), muchas de ellas situadas en los márgenes sociales. Aunque el discurso poético está dominado por una voz masculina, la presencia femenina resulta significativa, al ocupar casi un tercio del repertorio. El corpus se caracteriza por su complejidad textual, en la que se combinan ironía, obscenidad, ambigüedad y juego intertextual, dando lugar a una poética transgresora y autorreflexiva. La figura de María Pérez, “a Balteira”, se erige como símbolo de esta representación: una mujer libre y provocadora que encarna las tensiones entre erotismo, sátira y poder en la lírica gallego-portuguesa del siglo XIII. AB Este estudo analiza o papel e as funcións das figuras femininas no cancioneiro profano de Afonso X o Sabio. Destaca a presenza das mulleres tanto nas cantigas de amor como nas de amigo, vinculadas á tradición trobadoresca, e nas cantigas de escarnio, onde a perspectiva cara ao feminino adopta un ton máis realista e satírico. Mentres que as primeiras reproducen códigos cortesáns e a idealización da dama, as segundas ofrecen unha visión crítica e burlesca de mulleres de diversa condición social (soldadeiras, mouras, meigas ou amantes), moitas delas situadas á marxe da sociedade. Aínda que o discurso poético está dominado por unha voz masculina, a presenza feminina é significativa, ocupando case un terzo do repertorio. O corpus caracterízase pola súa complexidade textual, combinando ironía, obscenidade, ambigüidade e xogo intertextual, dando lugar a unha poética transgresora e autorreflexiva. A figura de María Pérez, “a Balteira”, eríxese como símbolo desta representación: unha muller libre e provocadora que encarna as tensións entre o erotismo, a sátira e o poder na lírica galaico-portuguesa do século XIII. PB Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humanidades SN 978-84-453-5390-5 YR 2021 FD 2021 LK https://hdl.handle.net/10347/44045 UL https://hdl.handle.net/10347/44045 LA glg NO Corral Díaz, Esther, “A representación feminina nas cantigas de Alfonso X”, Mercedes Brea - Pilar Lorenzo Gradín (coordinadoras), Afonso X e Galicia, Santiago de Compostela: Centro Ramón Piñeiro para a Investigación en Humaninades, 2021, pp. 405-431. DS Minerva RD 25 abr 2026