Crise e modelo de financiamento autonómico 2009: leccións para o futuro

Abstract

A crise económica transformouse en España nunha crise fiscal. A crise supuxo un agudo problema de suficiencia, un notable desafío á estabilidade financeira e un acicate claro ao exercicio da autonomía tributaria. E, especialmente, puxo en primeiro plano a discusión sobre o nivel desexable de equidade entre gobernos rexionais (máis igualdade ou menos?) ao tempo que as preferencias rexionais diverxían máis aínda. A próxima revisión do sistema debería aclarar o grao de nivelación aplicable, se se nivelan as capacidades tributarias ou tamén as necesidades, que facer co principio de ordinalidade e como transitar dende a situación actual ao novo modelo. Supoñendo a neutralidade financeira vertical, formulamos dous modelos: o primeiro, de máxima equidade (nivelación total de capacidades e necesidades); o segundo, con ordinalidade (nivelación parcial). Efectúanse outras propostas complementarias para garantir mellor o tratamento técnico independente e a transparencia no modelo. Tamén se efectúan algunhas reflexións sobre como mellorar a autonomía tributaria das comunidades, discutindo a posibilidade de descentralizar máis o IRPF ou de crear un IVE de decisión colectiva polas rexións.

In Spain the economic crisis has become a tax crisis. The crisis has meant an acute problem of sufficiency, a remarkable challenge to financial stability and an incentive to the exercise of tax autonomy. And, above all, it has put in the foreground, the discussion about the desirable level of equity between regional Governments (more equality or less?) while regional preferences differed more. The next revision of the system should clarify the degree of levelling, if tax capabilities or needs are equalised, what to do with the principle of no-reranking and how to move from the current situation to the new model. Assuming vertical financial neutrality, two models appear: the first one, with the equality at a maximum (total levelling of capacities and needs); the second one, with no-reranking (partial levelling). Other complementary proposals are carried out to better guarantee the independent technical treatment and transparency in the model. Some reflections are made on how to improve the tax autonomy of the communities, discussing the possibility of decentralizing more income tax or creating a common regional-decision VAT.