… aut recepti beneficio se obligatos putant : formas non coercitivas de transformación indíxena

Abstract

O sétimo volume da colección Philtáte completa algúns aspectos que vimos no anterior. En ambos tomamos como punto de partida a frase de Cicerón, recollida nas súas Catilinarias, nas que comentaba como se debían de tratar os inimigos: Aut oppressi serviunt aut recepti beneficio se obligatos putant (Cat. 4.22) Con gran brevidade sintetizaba as distintas formas de integración que Roma lles aplicaba ás comunidades indíxenas segundo a actitude que mostraran cara a ela. No volume anterior profundamos nas formas coercitivas de intervención romana, neste segundo seguimos a filosofía do final da frase para indagar no proceso de transformación desde unha visión oposta, aquela na que se empregan formas non violentas. A nosa intención, polo tanto, é aproximarnos ao cambio protagonizado por indíxenas, tanto nas diversas modalidades de autorromanización, nas que hai unha clara emulación dos modelos romanos, como aquelas que son froito dunha intervención encuberta pero que, en todos os casos, teñen como elemento común a ausencia de violencia. Como é habitual na nosa coleccións, farémolo desde unha visión interdisciplinar que nos permite reconstruír unha realidade complexa desde aproximacións diversas que van desde a arqueoloxía, á lingüística, á epigrafía, á numismática á historia ou ao dereito, que non examinaremos illadamente, senón de maneira conxunta. Non será unha investigación teórica, senón que partirá das distintas experiencias que nos proporcionan diversos espazos do Occidente romano (Italia central/setentrional, Noroeste peninsular; as Galias) ben diferentes na súa evolución, tempos e dinámicas de cambio, que nos permitirán entender mellor os distintos mecanismos e modos de integración republicanos desde o século IV cando Italia é un «laboratorio do cambio»– o período posterior ás Guerras Púnicas, coa intensa acción sobre a Italia setentrional, ata a remodelación e reestruturación do imperio a partir de Augusto, tal como vemos no Noroeste.